Uttast vinstrumegin sæst frísk lungnapípa. Hinar tríggjar eru við astma.

Astma

Astma er ein kronisk sjúka í andingarleiðini: Andingarneyðherðindi, hvínandi andadráttur, hosti og slímspýtt eru tekin um astmu.

Tað finnast góðir viðgerðarhættir fyri astma, har sjúklingurin og heilsustarvsfólk eru saman í viðgerðini.

Hvussu ávirkar astma lunguni?

Andingarleiðin byrjar í munninum – úr ovara barka og niður í lunguni, og verður til fleiri og trengri pípur í lungunum.

Frísk fólk kunnu anda frítt ígjøgnum andingarleiðina. Hjá einum, ið hevur astma, er bruni í rovunum í luftpípunum - tær eru sera viðkvæmar fyri dusti, kulda, royki, kemikalium ella øðrum bitlum.

Tá ein hevur astmaherðindi, hovna lungnapípurnar og fyllast við slími. Samstundis rykkja vøddarnir rundan um pípurnar seg saman, og soleiðis gerast lungnapípurnar trengri, og tað verður verri at anda. 

Hvør fær astma?

Fólk í øllum aldri kunnu fáa astma, men sjúkan byrjar oftast í barnaárunum ella ungdóminum. 

Astma er ein støðug sjúka, men nøkur børn, sum hava havt astma, sleppa næstan heilt av við sjúkueyðkennini, tá tey gerast eldri.

Hví fær ein astma?

Orsøkin til astma er ikki heilt kend, men greitt er, at astma er partvís arvalig. Eisini hava umhvørvið og lívsstílur ávirkan á, um ein fær astma. T.d. hava royking (eisini passiv royking), dálking, fiti og kostvanar týdning.

Um ein hevur ovurviðkvæmi, er vandin fyri at fáa astma størri. Men tó er ovurviðkvæmið ikki einasta orsøk til astma, tí nøkur hava astma, sjálvt um tey als ikki hava ovurviðkvæmi.

Fólk í yrkisgreinum, so sum hárfríðkarar, bakarar og ídnaðarlaborantar, eru í størri vanda at fáa astma.

Hvørji eru sjúkueyðkennini?

Tað er ymiskt, hvussu eyðsýnd sjúkueyðkennini eru. Nøkur kunnu kenna sjúkueyðkenni næstan alla tíðina, meðan onnur bert merkja ein feril av sjúkuni nakrar ferðir um mánaðin.

Sjúkueyðkennini koma sum oftast í herðindum, og kunnu vera andaneyð, tungur andadráttur, hosti, slím í andingarleiðini og ilt fyri bringuni.

Hjá nøkrum er astma-sjúkan so ring, at eini astmaherðindi kennast, sum at anda gjøgnum eitt súgvirør. 

Hvat kann ein gera sjálv/-ur?

Tað er ymiskt, sum kann skunda undir eini herðindi ella gera astmasjúkuna verri. Hetta er millum annað:

  • Royking, sum í longri tíð kann skunda undir sjúkuna og kann gera, at børn fáa astma. Tí eiga fólk við astma, sum roykja, at leggja av, og eisini verja børn fyri royki
  • Kuldi 
  • Ígerð (infektión) 
  • Roykur frá eitt nú brenniovni, matgerð o.t. 

Týdningarmikið er at vita, um fólk, ið hava astma, eisini eru ovurviðkvom. At halda teg burtur frá tí, ið tú er ovurviðkvæmur/ovurviðkvom fyri, so kann verða, at astmaeyðkennini hvørva ella minka.

Skilagóð viðgerð av ovurviðkvæmi ger, at tú betur hevur tamarhald á astma.

Minst til at siga lækna tínum, um tú, sum hevur astma:

  • Hevur krím, vilt illa njósa og hevur tipta nøs
  • Hevur reyð og skriðandi eygu

Gerandisdagurin nýtist ikki at vera darvaður hjá tí, sum hevur astma. Viðgerðarhættirnir eru so góðir nú, at ein kann liva eitt heilt vanligt lív.

Hvussu nýtir tú tín astmaheilivág rætt?

Her er eitt leinki til nakrar stuttfilmar, um hvussu tú nýtir teir ymisku tilbúningarnar av astmaheilivági.

http://min.medicin.dk/Multimedia/film

 

Les meira her.

Samband/Upplatingartíðir

Tjaldurs Apotek

Tjaldurs Apotek
R.C. Effersøesgøta 31
Fo-110 Tórshavn

Telefon: +298 34 11 00
Fax:

+298 34 11 92

Teldupost:

tjaldur@apotek.fo
(ikki til átroðkandi boð)

V-tal:

323853

EAN:  5797100002373
mán - frí: 9.00 - 17.30
leyg: 10.00 - 14.00
sunnu- & halgidagar 14.30 - 15.00
Annars eftir avtalu.

Apotekið Steinatún

Apotekið Steinatún

Telefon: +298 34 11 61
Teldupost:

steinatun@apotek.fo

V-tal:

323853

EAN:  5797100002373
mán - frí: 10.00 - 17.30
leyg: 10.00 - 14.00

Suðuroyar Apotek

Suðuroyar Apotek
Undir Heygnum 4 
800 Tvøroyri
Telefon: +298 36 03 00
Fax: +298 37 17 68
Teldupost: suduroyar@apotek.fo
V-tal: 345490
EAN:  5797100002632
mán - frí: 9.00 - 17.30
leyg: 9.00 - 12.00
Annars eftir avtalu.

Eysturoyar Apotek

Eysturoyar Apotek
Mýravegur 6 
620 Runavík
Telefon: +298 47 34 00
Fax: +298 47 34 01
Teldupost: eysturoyar@apotek.fo
V-tal 549118
EAN  5797100002649
mán - frí: 10.00 - 17.30
leyg: 9.00 - 13.00

Bráðneyðugur heilivágur kann avgreiðast gjøgnum vaktlúku millum 9-10 mán.-frí.

Norðoya Apotek

Norðoya Apotek
Klaksvíksvegur 5
700 Klaksvík
Telefon: +298 47 25 00
Fax: +298 45 41 00
Teldupost: nordoya@apotek.fo
V-tal: 330833
EAN:    5797100002625
mán - frí: 9.00 - 17.30
leyg: 9.00 - 13.00
Annars eftir avtalu.

Landsapotekarin

Landsapotekarin

Staravegur 15

100 Tórshavn

 

Telefon: +298 35 52 00
Teldupost:
  landsapotekarin@apotek.fo 
   
mán - frí: 10.00 - 15.00

Fíggjardeildin

Fíggjardeildin

Staravegur 15

100 Tórshavn

 

Telefon: +298 35 01 50
Fax: +298 35 01 51
Teldupost: bokhald@apotek.fo 
   
mán - frí: 10.00 - 15.00